Prawa człowieka

Archive for the ‘Prawa człowieka’ Category

Człowiek jest istotą żyjącą. Przysługuje mu szereg praw. Prawa człowieka kształtowały się przez wieki. Wielość, różnorodność i odmienność ludzi jest trudna do zaakceptowania dla rządzących. Ci, którzy mieli/mają władzę, chcą panować totalnie. Od początków cywilizacji mieliśmy do czynienia z wykluczeniami. Bowiem nie wszyscy ludzie mogli być naprawdę ludźmi. Traktowano pewne jednostki przedmiotowo. Jednostki te nie miały wielu praw. Funkcjonowały więc poza społeczeństwem. Swobodnie można więc powiedzieć, że od zawsze istnieli równi i równiejsi. Przykładem może być Starożytna Grecja. Tutaj istniała jedna grupa ludzi posiadających prawa. Tworzyli ją mężczyźni. Reszta – jakby nie egzystowała. Mimo że codziennie się ją mijało. Człowiekiem na pewno nie był niewolnik czy niewolnica. Byli zaledwie przydatnymi narzędziami. Na życzenie panów-ludzi stawali się przedmiotami. Mówi się, że niewolnictwo zniesiono pod koniec XIX wieku. Nieprawda. Istnieje do dziś. Zniewoleni powinni zostać uczłowieczeni.

Prawa człowieka są naturalne, niezbywalne. Możne ująć je w dwóch kategoriach. Jedną kategorię stanowią prawa polityczne i obywatelskie. Drugą tworzą prawa gospodarcze, społeczne i kulturalne. Taki podział uwarunkowany jest dwoma dokumentami. Są to: Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Socjalnych i Kulturalnych. Owe akty prawne stały się w 1966 roku gwarantem zachowania praw człowieka na całym świecie. Pierwszą i drugą kategorię odróżnia czas działania. Prawa z pierwszej kategorii muszą być niezwłocznie wprowadzone. Zachowanie prawa z drugiej kategorii może być procesualne. Prawa człowieka można również rozróżnić w inny sposób. Będą więc prawa indywidualne oraz kolektywne. Indywidualne odnoszą się do jednostki jako osobnego podmiotu. Kolektywne to takie, które cechują jakąś zbiorowość, społeczność. Warto zwrócić uwagę na elastyczność takiego kategoryzowania. Trudno bowiem czasem zaklasyfikować jakieś prawo wyłącznie do jednej grupy.

Kobiety nie istniały w historii i kulturze Europy. Zdarzały się sporadycznie jakieś niewieście wyjątki. Wyjątki te potwierdzały jednak raczej regułę. Kobiety zostały wykluczone. Musiały więc same o sobie dawać głos światu. Robiły to różnorako. Niektóre buntowały się i zostawały Rycerkami. Inne buntowały się przeciwko zasadom patriarchalnego świata i szły do zakonu. Jeszcze inne chciały się kształcić. To właśnie dostęp do edukacji można uznać za kluczowy moment w dziejach. Uzyskiwanie wiedzy przez kobiety było podstawą do budowania innego ładu. Kobiety uczyły się. Poznawały więc świat. One, które zamknięte były w swoich domach. Nic poza domami nie mogły zobaczyć. Poprzez naukę rozwijały się mentalnie i naukowo. Zdobywały samoświadomość. Uczyły się tajnik tworzenia kultury. Stawały się chociażby władczyniami, naukowczyniami, pisarkami, malarkami. Pierwszym aktem prawnym, upominającym się o prawa człowieka dla kobiet, była Deklaracja Praw Kobiety i Obywatelki. Napisała ją Olympia de Gouges w roku 1791.