Prawa człowieka

Archive for the ‘Równouprawnienie’ Category

Człowiek jest istotą żyjącą. Przysługuje mu szereg praw. Prawa człowieka kształtowały się przez wieki. Wielość, różnorodność i odmienność ludzi jest trudna do zaakceptowania dla rządzących. Ci, którzy mieli/mają władzę, chcą panować totalnie. Od początków cywilizacji mieliśmy do czynienia z wykluczeniami. Bowiem nie wszyscy ludzie mogli być naprawdę ludźmi. Traktowano pewne jednostki przedmiotowo. Jednostki te nie miały wielu praw. Funkcjonowały więc poza społeczeństwem. Swobodnie można więc powiedzieć, że od zawsze istnieli równi i równiejsi. Przykładem może być Starożytna Grecja. Tutaj istniała jedna grupa ludzi posiadających prawa. Tworzyli ją mężczyźni. Reszta – jakby nie egzystowała. Mimo że codziennie się ją mijało. Człowiekiem na pewno nie był niewolnik czy niewolnica. Byli zaledwie przydatnymi narzędziami. Na życzenie panów-ludzi stawali się przedmiotami. Mówi się, że niewolnictwo zniesiono pod koniec XIX wieku. Nieprawda. Istnieje do dziś. Zniewoleni powinni zostać uczłowieczeni.

Praw człowieka jest wiele. Można je uporządkować w pewne grupy. Wyróżnić można trzy zbiory praw: osobiste, polityczne i społeczno-kulturowe. Jakie prawa osobiste można wyróżnić? Decydowanie o swoim życiu. Prawo do dobrego życia. Prawo do rzetelnego sądu. Prawo do szczęścia. Prawa polityczne to tzw. prawa negatywne. Mają one na celu ochronę jednostki przed niepożądaną ingerencją władz. Zaliczyć do nich można: prawo do obywatelstwa, uczestnictwo w życiu publicznym, posiadanie czynnego i biernego prawa wyborczego. To także możliwość uzyskiwania informacji czy składania wniosków i skarg. Należy tu również wolność zrzeszania się. Prawa społeczno-kulturowe można podzielić na cztery podgrupy: prawa socjalne, ekonomiczne, solidarnościowe oraz kulturalne. Do socjalnych zaliczyć można np. prawo do nauki i ochrony zdrowia. Do ekonomicznych – prawo do pracy, własności i dziedziczenia. Prawa solidarnościowe to prawa grup społecznych. Prawa kulturalne to korzystanie z dóbr kultury, możliwość własnej twórczości i własnych badań.

II wojna światowa wyznaczyła wiele granic. Pokazała wyłomy cywilizacji europejskiej. Ukazała szczeliny przemocowej kultury. Wszelkie okrucieństwa wojenne „przydały się”. Zwróciły uwagę na potrzebę wykreowania pokojowego ładu. A to znaczy: stworzenia wyraźnego zagwarantowania praw każdemu człowiekowi. Rok 1948 przyniósł prawne zmiany. 10 grudnia na Zebraniu Ogólnym ONZ przyjęto Powszechną Deklarację Praw Człowieka [The Universal Declaration of Human Rights (UDHR)]. Pracę nad tym ważnym dokumentem trwały od 1947 roku. To pierwszy tak istotny akt ochrony praw człowieka w wykonaniu ONZ. Rok 1966 był związany z poprzednią datą. 16 grudnia tego roku uchwalono Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka. To wspólna nazwa dla dwóch międzynarodowych umów. Pierwszy z nich to Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych [The International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR)]. Drugi to Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Socjalnych i Kulturalnych [The International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights (ICESCR)].